Pentatonik gam: majör ve minör dizilerle kısa müzik cümleleri kur
Pentatonik gam, bir oktav içinde beş farklı ses sınıfı içeren dizidir. Yaygın majör pentatonik, majör dizinin 1, 2, 3, 5 ve 6. derecelerini kullanır. Yaygın minör pentatonik ise aynı tonikteki majör diziye göre 1, küçük üçlü, tam dörtlü, tam beşli ve küçük yedili seslerinden oluşur. Do majör pentatonik do-re-mi-sol-la; la minör pentatonik la-do-re-mi-sol sesleridir. Notaları öğrendikten sonra ritim, sus ve karar sesiyle onlara bir yön ver.
Bu rehber, başlangıç çalışmalarında sık öğretilen bu iki pentatonik biçime odaklanır; dünyadaki bütün beş sesli dizileri tek kalıba indirgemez. Aşağıdaki cümleler özgün çalışma örnekleridir. Küçük bir fikri sanal piyano, fiziksel klavye veya kendi çalgın üzerinde deneyebilirsin. İlişkileri anlamak için özel ekipman gerekmez; çalgıya uygun parmak ve beden tekniği ise ayrıca ele alınmalıdır.
Beş ses, beş eşit adım demek değildir
Do, re, mi, sol ve layı sırayla çal; ardından üst oktavdaki doya dön. Altı kez ses çıkarmış olsan da beş farklı ses sınıfı kullandın: üstteki do, başlangıçtaki donun oktav tekrarıdır. Bu nedenle bir oktavlık yazımda altı nota başı bulunması diziyi altı sesli yapmaz. Parmağının kaç kez hareket ettiğini değil, oktav tekrarı dışında hangi farklı notaları kullandığını say.
Komşu sesler arasındaki uzaklıklar da eşit değildir. Do-re ve re-mi birer tam ses; mi-sol üç yarım ses; sol-la bir tam ses; la-üst do üç yarım sestir. Yarım seslerle yazıldığında düzen 2–2–3–2–3 olur. Toplam on iki yarım ses ederek oktava ulaşır. Bu diziyi “yalnız tam seslerden oluşur” diye tanımlamak doğru değildir; iki noktada küçük üçlü aralığı bulunur.
Başka bir kuruluş yolu, tam majör diziden dördüncü ve yedinci dereceleri çıkarmaktır. Do majörde fa ile siyi çıkarırsan do, re, mi, sol ve la kalır. Kalan seslerin temel diziye göre derece numaraları değişmez. Sol, kısaltılmış listede dördüncü sıraya gelse de doya göre beşinci derecedir. Bir listedeki sıra ile toniğe göre dereceyi baştan ayırırsan akor ve gam açıklamalarını daha rahat takip edersin.
Görselde tam majör dizi de yer aldığı için hangi seslerin çıkarıldığını görebilirsin. Kendi örneğini yazarken önce bütün diziyi doğru kur, sonra eksilttiğin dereceleri işaretle. Başlangıçtaki majör dizi yanlışsa, “dört ve yediyi çıkar” işlemini doğru hatırlaman sonucu kurtarmaz. Gerekirse majör gamlar rehberi üzerinden temel sesleri kontrol edip bu sayfadaki beş sesli yapıya geri dön.
Minör pentatonikte bemol işareti neyi anlatır?
Yaygın minör pentatonik formülü, aynı kökteki majör diziye göre 1–♭3–4–5–♭7 biçiminde gösterilir. La üzerinde la, do, re, mi ve sol seslerini verir. Buradaki ♭3, majör üçlü olan do diyezin doya indirildiğini söyler; sonuçta mutlaka bemol simgesi yazılacağı anlamına gelmez. Do minör pentatonikte ise do, mi bemol, fa, sol ve si bemol bulunduğundan bemol işaretleri gerçekten görünür.
Doğal minör diziden başlayarak ikinci ve altıncı dereceleri çıkarmak da aynı yaygın biçime ulaştırır. La doğal minör la-si-do-re-mi-fa-soldür; si ile fayı çıkardığında la-do-re-mi-sol kalır. Bunlar aynı sonuca giden iki ayrı yoldur. Hangi diziyi referans aldığını açık tut. Üçüncü derecesi zaten küçük olan minör diziden başlayıp onu bir kez daha düşürmek, istenen minör pentatoniği vermez.
Minör pentatoniğin çıkıcı yarım ses düzeni 3–2–2–3–2 şeklindedir. La-do üç, do-re iki, re-mi iki, mi-sol üç, sol-la iki yarım sestir. Bu hesabı majör pentatoniğin düzeniyle karşılaştır; iki formülü tek bir karışık listeye dönüştürme. Nota yazımından emin olmadığında aralık toplamını ayrıca kontrol etmek, yalnız parmak alışkanlığına dayanarak ilerlemekten daha güvenilir bir düzeltme yolu sağlar.
| Majör tonik | Majör pentatonik notaları | İlgili minör pentatonik notaları |
|---|---|---|
| Do | Do – Re – Mi – Sol – La | La – Do – Re – Mi – Sol |
| Sol | Sol – La – Si – Re – Mi | Mi – Sol – La – Si – Re |
| Re | Re – Mi – Fa diyez – La – Si | Si – Re – Mi – Fa diyez – La |
| La | La – Si – Do diyez – Mi – Fa diyez | Fa diyez – La – Si – Do diyez – Mi |
| Mi | Mi – Fa diyez – Sol diyez – Si – Do diyez | Do diyez – Mi – Fa diyez – Sol diyez – Si |
| Si | Si – Do diyez – Re diyez – Fa diyez – Sol diyez | Sol diyez – Si – Do diyez – Re diyez – Fa diyez |
| Fa diyez | Fa diyez – Sol diyez – La diyez – Do diyez – Re diyez | Re diyez – Fa diyez – Sol diyez – La diyez – Do diyez |
| Re bemol | Re bemol – Mi bemol – Fa – La bemol – Si bemol | Si bemol – Re bemol – Mi bemol – Fa – La bemol |
| La bemol | La bemol – Si bemol – Do – Mi bemol – Fa | Fa – La bemol – Si bemol – Do – Mi bemol |
| Mi bemol | Mi bemol – Fa – Sol – Si bemol – Do | Do – Mi bemol – Fa – Sol – Si bemol |
| Si bemol | Si bemol – Do – Re – Fa – Sol | Sol – Si bemol – Do – Re – Fa |
| Fa | Fa – Sol – La – Do – Re | Re – Fa – Sol – La – Do |
Aynı beş ses neden farklı bir merkez oluşturur?
Do majör pentatonik ile la minör pentatonik aynı do, re, mi, sol ve la seslerini paylaşır. Fark, tonik ve cümlenin bu toniği nasıl öne çıkardığıdır. Bir kez la notasından başlamak, bütün pasajın kesin biçimde la minör duyulmasını sağlamaz. Bitiş sesi, bas desteği, uzun tutulan notalar ve tekrarlanan varış noktaları birlikte karar hissine katkıda bulunur.
Özgün bir deneme olarak mi-sol-la-sol-mi-re-do dizisini çal; son doyu uzun tut ve altında do bası kullan. Ardından do-re-mi-sol-mi-do-la cümlesini, son layı uzatıp la basıyla dene. Ses topluluğu aynı kalırken hedef ve eşlik değişir. Tempoyu ve genel ses yüksekliğini benzer tut. Böylece karşılaştırmanın nedeni, bir örneği çok hızlı veya çok sert çalmak değil karar ilişkisinin değişmesi olur.
Sonra deneyi tersinden kur: ezgiyi hiç değiştirmeden yalnız bas sesini değiştir. Yeni sürümün daha kararlı, daha açık veya daha gergin gelip gelmediğini dinle. Öznel bir izlenime yapay puan vermene gerek yok. “Son do, la bası üzerinde daha az bitmiş hissettirdi” gibi küçük bir gözlem yazıp karşılaştırmayı tekrar et. Amaç majör ve minörün her koşulda tek bir duygu yarattığını kanıtlamak değildir.
İlgili ve adaş pentatonik biçimler
Do majör pentatonik ile la minör pentatonik aynı sesleri paylaşan ilgili yapılardır. Do majör pentatonik ile do minör pentatonik ise aynı toniği paylaşan adaş biçimlerdir; bütün sesleri ortak değildir. Majör biçimde do ve solun yanında re, mi, la; minör biçimde do ve solun yanında mi bemol, fa, si bemol bulunur. İsim benzerliğinden önce hangi ilişkinin korunduğunu belirle.
Adaş karşılaştırma, üçüncü derecenin görevini duymak için yararlıdır. Do-mi-sol ile do-mi bemol-sol üçlülerini aynı bölgede ve aynı ritimle çal. Sonra bunları beş sesli yapılara genişlet. Do majör pentatoniği minöre çevirmek için bütün notaları aşağı kaydırmıyorsun; aynı tonik çevresindeki belirli aralıkları değiştiriyorsun. Kendi listesinin başka yerinden başlamak da adaş minör oluşturmakla aynı işlem değildir.
Beşliler çemberi ilgili majör-minör tonalite ilişkilerini düzenlemene, minör gamlar rehberi tam yedi sesli biçimleri karşılaştırmana yardımcı olur. Ancak hiçbir çizim, cümlenin nerede durulduğunu dinlemenin yerine geçmez. Yazılı bilgiyi küçük bir karşılaştırma seçmek için kullan; ardından örneği gerçekten seslendirerek hangi ilişkiyi anladığını kontrol et.
Gamı merdiven gibi çıkmak yerine cümle kur
Beş notayı doğru sırayla çalmak yararlı bir ilk kontroldür; fakat tek başına anlamlı bir müzik cümlesi oluşturmaz. İlk denemede koleksiyondan yalnız üç ses seç. Do majör pentatonikte mi, sol ve layla başlayabilirsin. Layla biten kısa bir soru kur, bir sus bırak, ardından sol-mi-do ile cevap ver. Sus iki fikri ayırır; son do ise önceki bitişten farklı bir varış noktası oluşturur.
İlk sürümün ritmi basit olsun: her vuruşa bir nota, son sese daha uzun süre. Sonraki denemede yalnız ritmi değiştir; bir notayı tekrarla ve başka bir vuruşu boş bırak. Aynı anda yönü, ses bölgesini, notaları ve ritmi değiştirirsen hangi tercihin cümleyi etkilediğini anlamak zorlaşır. Küçük ve kontrollü değişiklikler, yaratıcı çalışmanın sonucunu değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Bir çalışma kısıtı olarak, bir sıçramadan sonra komşu sese dönmeyi veya aynı sesi yinelemeyi deneyebilirsin. Başka bir gün her ikinci cümleyi seçtiğin akor sesinde bitir. Bunlar beste yapmanın zorunlu kuralları değildir. Ellerinin düşünmeden aynı gam kalıbını dolaşmasını engelleyip belirli bir özelliği duymanı amaçlar. Kısıt işini gördüğünde kaldır; her müzik fikrini aynı dar çerçeveye sokma.
Az notalı bir cümlede bile birkaç farklı soru sorabilirsin: En uzun ses hangisi? Vurgu hangi anda geliyor? İlk ve son nota aynı mı? Sus gelmeden önceki ses, sus sonrasındaki cevabı hazırlıyor mu? Bu soruları tek tek denemek, yalnız daha çok nota eklemekten farklı bir gelişim alanı açar. Cümle kısa kaldığında onu hafızada tutmak ve gerçekten karşılaştırmak da daha kolay olur.
Akor sesleri ve aralarındaki diğer notalar
Do majör üçlüsü üzerinde do, mi ve sol akor sesleridir. Re ile la do majör pentatonikte yer alır; ancak bu temel üçlünün içinde değildir. Bir sesin gama ait olması, her anda akor sesiyle aynı durulma etkisini sağlayacağı anlamına gelmez. Do-mi-sol üzerinde reyi uzun tut, sonra miye geç. Uzun bir layı solla biten sürümle de karşılaştır. Her gerilimi yanlış nota diye etiketlemeden farkı tarif et.
Eşlik akoru değiştiğinde hedef sesini yeniden düşün. Bir akor üzerinde kararlı duyulan nota, sonraki akor üzerinde daha açık kalabilir. Yeni başlayan biri bu farkı duyup bütün pentatonik kalıbı yanlış seçtiğini sanabilir. Bazen koleksiyon uygundur; yalnız vurgunun veya bitişin değişmesi gerekir. Piyano akorları rehberi, hangi notaların gerçekten akora ait olduğunu görmene yardımcı olur.
Tek bir pentatonik dizinin her şarkıdaki bütün akorlara otomatik uyacağını varsayma. Müzik türü, akor niteliği ve cümlenin amacı önemlidir. Başlangıçta açıkça belirtilmiş tek bir majör veya minör akorla, aynı toniğe ait uygun biçimi eşleştir. Bu basit ilişkide ne duyduğunu anlayabildikten sonra akor değişimlerini ekle. “Beş nota kullanırsan yanlış yapamazsın” vaadi hem yanıltıcıdır hem de kulağının fark ettiği gerçek ayrıntıları önemsizleştirir.
Blues sesi eklenince ne değişir?
Yaygın altı sesli minör blues dizisi, minör pentatoniğe eksiltilmiş beşliyi ekler. La üzerinde la-do-re-mi bemol-mi-sol elde edilir. Altıncı farklı ses sınıfı eklendiği için bu belirli koleksiyon artık beş sesli değildir. Eklenen ses komşu notaları kısa bir geçişle bağlamak için kullanılabilir; ancak etkisi ritme ve armoniye bağlıdır. Tek bir nota, her kalıbı kendiliğinden ikna edici bir blues cümlesine dönüştürmez.
Önce la-do-re-mi-sol seslerini ek nota olmadan çal. Sonra la-do-re-mi bemol-mi-sol sürümünü yavaşça dene. Özellikle re, mi bemol ve mi çevresindeki hareketi dinle; örneğin geri kalanını aynı bırak. Böylece iki ayrı hızlı ezgiyi karşılaştırmak yerine tam olarak ne eklendiğini duyabilirsin. Bu çalışma için telifli bir şarkının kalıbına veya başka bir öğretmenin hazır solosuna ihtiyaç yoktur.
Açıklamalı alıştırmalar
Yanıta bakmadan kısa bir süre kendin dene. Bazı görevler beş sesli diziyi kurmanı, bazıları bir formül hatasını düzeltmeni, bazıları da cümlenin yalnız tek özelliğini değiştirmeni ister. Sonucu kadar nedenini de kontrol et. Amaç cevap sırasını ezberleyerek yüksek puan toplamak değil, yazılı nota bilgisini gerçekten duyabileceğin bir kararla ilişkilendirmektir.
Ses topluluğunu say, dokunuşları değil
Do-re-mi-sol-la-do yazımında altı nota bulunuyor. Buna neden hâlâ do majör pentatonik deniyor?
Açıklamalı cevabı göster
Son do, başlangıçtaki ses sınıfının başka oktavdaki tekrarıdır. Farklı üyeler do, re, mi, sol ve la olmak üzere beştir. Nota başlarını saymadan önce bu üyeleri ayır. Bir notayı yinelemek, süresini uzatmak veya başka oktava taşımak cümleyi değiştirir; ancak kendiliğinden gama yeni bir ses sınıfı eklemez. Oktav tekrarını ayrı üye sayma.
Beş nota bulunması yeterli mi?
Do majör pentatonik için do-re-mi-fa-sol yazılmış. Beş farklı nota var. Hangi koşul karşılanmıyor?
Açıklamalı cevabı göster
Ses sayısı beş olsa da yaygın majör pentatonik düzeni sağlanmıyor. Dördüncü derece fa çıkarılmalı, altıncı derece la korunmalıdır; sonuç do-re-mi-sol-la olur. Beş sesli koleksiyonlar birbirinden farklı olabilir. Bu yüzden yalnız pentatonik sözcüğüne değil, önündeki majör veya minör tanımına da bak. İstenen biçimin hem sayısını hem aralık düzenini kontrol et.
Bemollü derece, bemolsüz nota
Minör pentatonik formülünde ♭3 yazdığı halde la minörde neden do bemol değil do kullanılır?
Açıklamalı cevabı göster
Referans la majördür ve onun üçüncü derecesi do diyezdir. Bu sesi yarım ses indirince do natürel elde edilir. Derecenin önündeki bemol, son nota adına zorunlu olarak bemol eklemeni değil majör referansa göre aralığı küçültmeni anlatır. Önce referans diziyi söyle; sonra gerçek nota adını yaz. Referansı karıştırırsan doğru simgeyle yanlış sesi üretebilirsin.
Sol majör pentatoniği kur
Sol-la-si-do-re-mi-fa diyez majör dizisinden dördüncü ve yedinci dereceleri çıkar. Hangi sesler kalır?
Açıklamalı cevabı göster
Sol, la, si, re ve mi kalır; do ile fa diyez çıkarılır. Tam sol majör dizisi diyez içerirken bu pentatonik alt küme, söz konusu dereceyi içermediği için diyez kullanmaz. Ana tonalite bir diyezli diye kısaltılmış listeye zorla diyez ekleme. Formül belirli dereceleri seçer; belli sayıda değiştirici işaret bulunmasını zorunlu kılmaz.
Re minör pentatoniği kur
Re doğal minör re-mi-fa-sol-la-si bemol-do dizisidir. Uygun iki dereceyi çıkar ve kalan sesleri kontrol et.
Açıklamalı cevabı göster
İkinci derece mi ile altıncı derece si bemol çıkarılır. Re-fa-sol-la-do kalır. Üst reye dönüş dahil aralıklar üç, iki, iki, üç ve iki yarım sestir. Bu düzen, sonucu bağımsız olarak kontrol etmeni sağlar. Son listede bemol kalmaması minör niteliğin kaybolduğu anlamına gelmez; niteliği işaret adedi değil toniğe göre ses ilişkileri belirler.
Bitiş sesini dinle
Do majör akoru üzerinde mi-sol-la ile mi-sol-do cümlelerini karşılaştır. Son notaların süresini eşit tut. Ne gözlemlemelisin?
Açıklamalı cevabı göster
İki cümle de do majör pentatonik seslerini kullanır. Ancak son la temel do majör üçlüsünün üyesi değildir; do ise akorun köküdür. Birini her koşulda doğru, diğerini yanlış saymadan varış hissindeki farkı dinle. Eşliği ve ritmi aynı tutarsan karşılaştırmada değişen temel unsur bitiş sesi olur. Duyduğun farkı kısa bir cümleyle kaydet.
Ritmi değiştir, sesleri koru
Do-mi-sol-mi-re-do cümlesini önce eşit sürelerle, sonra son dodan önce sus bırakarak çal. Gam değişir mi?
Açıklamalı cevabı göster
Ses topluluğu değişmez. Sus, gruplamayı ve bekleyişi değiştirir; son do daha ayrılmış veya daha bilinçli bir varış gibi duyulabilir. Deneyi tekrar edebilmek için nota adları yanında ritmi de yaz. Dizide kaç ses olduğunu bilmek, cümlenin ritmik olarak nasıl şekillendiğini tek başına açıklamaz. Aynı notalar farklı zaman yerleşimleriyle farklı cümleler oluşturabilir.
Eklenen blues sesini bul
La-do-re-mi bemol-mi-sol listesi, la minör pentatoniğe hangi sesi ekliyor? Artık kaç farklı ses sınıfı var?
Açıklamalı cevabı göster
Eklenen mi bemol, laya göre eksiltilmiş beşlidir. Artık altı farklı ses sınıfı vardır; bu, yaygın altı sesli minör blues koleksiyonudur. Re-mi bemol-mi hareketini yavaşça karşılaştır. Ek sesin cümlede yerel bir görevi olabilir; bu durum bütün kromatik notaları düşünmeden kullanmak için gerekçe değildir. Yeni üyeyi açıkça belirleyerek koleksiyonun adını da doğru kullan.
Bir çalışmayı tek bir duyulabilir sorun çevresinde kur
Önce tek bir tonik ve biçim seç. Beş notayı çalmadan söyle, sonra yavaşça kontrol et. Ardından iki veya üç notalık bir parça oluşturup belirgin bir bitiş ver. Tekrarlamadan önce onu hatırlayabileceğin kadar sessizlik bırak. Az önce ne çaldığını zihninde tutamıyorsan örneği kısalt. Tanıyabildiğin küçük bir cümle, bittiği anda unutulan uzun bir koşudan daha kullanışlıdır.
Notalar netleşince online metronom ile düzenli bir zaman referansı ekleyebilirsin. Başkasının videosundaki tempoyu zorunlu hedef saymak yerine rahat bir hız seç. Tıklamadan önce atlıyorsan veya sıçramadan önce duraklıyorsan görevi küçült: daha az nota, tek el ya da daha yavaş vuruş. Her seferinde yalnız bir koşulu değiştir; gelişmenin hangi düzenlemeden geldiği belli olsun.
Sonraki aşamada aynı kısa parçayı koruyup farklı bitişler dene. Eşlik akorunun kökünde, üçlüsünde ve beşlisinde biten sürümleri karşılaştır. Hangisinin daha kesin, hangisinin devam etmeye hazır duyulduğuna dair küçük bir not yaz. Burada evrensel bir sıralama yoktur; bilinçli tercih yapmayı öğreniyorsun. Gözlemini her türlü çalmaya genellemeden önce başka bir ses bölgesinde de benzer karşılaştırmayı dene.
Çalışma sonunda kullandığın notaları, ritmi ve eşliği kaydet. “Pentatonik çalıştım” ertesi güne yol göstermek için çok geniş bir ifadedir. “Do majör pentatonik; mi-sol-la sorusu, sol-mi-do cevabı; her notaya bir vuruş; do bası” tekrarlanabilir bir başlangıçtır. Yanına “sus, cevabı daha belirgin yaptı” gibi bir gözlem ve bir sonraki küçük adımı ekle. Kayıt, yapay bir yetenek puanı değil gerçek çalışma bilgisidir.
Sık sorulan sorular
Her beş sesli dizi bu majör-minör kalıplarından biri midir?
Hayır. Pentatonik sözcüğü farklı ses sınıflarının sayısını belirtir; beş sesli koleksiyonların aralık yapıları farklı olabilir. Bu sayfa başlangıç tonal çalışmalarındaki iki yaygın biçimi ele alır. Farklı kültürlerin bütün beş sesli sistemlerini tek klavye kalıbına indirmez ve hepsinin aynı armonik anlayışla kullanıldığını iddia etmez.
Konuyu anlamak için gitar kutu şekillerini öğrenmeli miyim?
Hayır. Gitar pozisyonları, notaları belirli bir çalgıda bulmanın yollarıdır. Formül, tonik ve aralık ilişkileri tek bir parmak şekline bağlı değildir. Piyano, melodika, bas veya başka çalgıda önce doğru sesleri bul, ardından o çalgıya uygun teknik kullan. Gitara ait fiziksel talimatı klavyeye aynen taşıyarak doğru el hareketini elde edeceğini düşünme.
Pentatonik gam tam majör gamdan daha kolay mıdır?
Daha az ses seçeneği sunduğu için ilk doğaçlamayı yönetilebilir hale getirebilir. Bu, ritim ve ifade gereksinimini kaldırmaz. Beş notalık bir pasaj zorlayıcı, yavaş bir yedi notalı dizi ise rahat olabilir. Zorluğu yalnız nota sayısıyla ölçmek yerine yaptığın işin koşullarına bak: tempo, ritim, el değişimi ve dinleme hedefi ne istiyor?
Her cümleyi tonikte mi bitirmeliyim?
Hayır. Tonikte bitirmek başlangıçta açık bir varışı duymak için yararlı bir denemedir. Başka hedefler devam hissi veya farklı bir renk oluşturabilir. Önce tonik bitişini kontrollü biçimde dinle, sonra alternatifleri bilerek karşılaştır. Bir kavramı ayırmana yardım eden çalışma kuralı, bütün müzik fikirlerini sınırlayan zorunluluğa dönüşmemelidir.
İki ölçülük özgün bir denemeyi geliştirme
Do majör pentatonikle çalışırken ilk ölçüye do-mi-sol-mi, ikinci ölçüye re-mi-do ve bir sus yerleştir. Her konuma bir vuruş ayır; sus sırasında yeni nota çalma. Bu örnek bir şarkı alıntısı değil, karşılaştırma yapabilmen için küçük bir taslaktır. Önce notaları değiştirmeden iki kez dene. İkinci tekrarın ilkine göre istemeden hızlanıp hızlanmadığını dinle; sorun varsa yeni ses eklemek yerine zamanlamayı düzelt.
Sonra yalnız ilk ölçünün üçüncü sesini solden laya değiştir. Bütün cümlenin nasıl farklılaştığını karşılaştır. Sol ve la aynı koleksiyonda olsa da do majör üçlüsüyle ilişkileri aynı değildir. Değişikliği daha çok sevmen veya daha az sevmen tek başına doğru-yanlış kararı değildir. Hangi sürümün daha açık kaldığını, hangisinin cevabı daha çok beklettiğini kelimelerle tarif etmeye çalış. Böylece tercihin rastgele olmaktan çıkar.
Üçüncü denemede notalara dokunma, yalnız ilk ölçünün son notasını kısaltıp arkasına sus koy. Cümlenin nefes alışı değişir. Bu kez önceki ses değişimini geri alıp aynı ritmik düzeni ilk notalarla da uygula. Küçük bir karşılaştırma tablosunda “ilk taslak”, “tek nota değişimi” ve “yalnız ritim değişimi” satırlarını tutabilirsin. Böylece iki farklı düzenlemenin etkisini birbirine karıştırmadan hatırlarsın.
Son olarak her sürümü la bası üzerinde kontrol et. Sesler yine pentatonik koleksiyonda kalır; ancak basın gösterdiği merkez farklılaşır. Hangi sonucun amacına uygun olduğunu seç ve nedenini tek cümleyle yaz. Bir sonraki çalışmada bütün deneyi baştan büyütmek yerine yalnız bu kararı sınayacak yeni bir kısa örnek kur. Öğrenme, sürekli daha uzun dizi çalmaktan değil aynı bilgiyi farklı ve anlaşılır bir soruya uygulamaktan da gelir.
Doğrulama kaynakları
Ses formülleri, öğretmen tarafından hazırlanan StudyBass majör pentatonik ve minör pentatonik dersleriyle kontrol edildi. Türkçe pentatonik dizi terimi OGM Batı Müziği Teori ve Uygulaması materyalinde de kullanılır. Buradaki görseller ve çalışma cümleleri özgündür; kaynakların nota görselleri veya ses kayıtları yeniden yayımlanmadı.