İçeriğe geç

Majör gamlar: formülü, notaları ve çalışma örnekleri

Majör gam, başlangıç notasından yukarı doğru tam–tam–yarım–tam–tam–tam–yarım ses aralıklarıyla kurulur. Başlangıç notasını seçer, yedi nota adını sıraya dizer ve bu uzaklıkları korumak için gereken diyez ya da bemolleri eklersin. Do majör yalnız beyaz tuşlarla çalınır; diğer majör gamlar aynı düzeni başka bir sesten başlatır.

Tam ses ve yarım ses

Piyanoda komşu iki tuş arasındaki uzaklık yarım sestir; siyah tuşlar da sayılır. Do ile re arasında do diyez bulunduğu için do–re tam sestir. Mi ile fa arasında başka tuş yoktur; ikisi de beyaz olmasına rağmen mi–fa yarım sestir. Si–do için de aynısı geçerlidir. Sayarken başlangıç tuşunu sıfır kabul et: do’dan do diyeze bir, re’ye iki adım vardır.

Bir oktavlık gam yedi nota adı ve üstte tekrar eden başlangıç notasıyla sekiz konumdan oluşur; aralarında yedi boşluk vardır. Majör gamda yalnız 3–4 ve 7–8 arasındaki boşluklar yarım sestir, diğerleri tam sestir. Do majörde bu iki yarım ses mi–fa ve si–do’dur.

Majör gamın tam, tam, yarım, tam, tam, tam, yarım düzeni; alttaki sayılar yarım ses miktarı.
Majör gamın tam, tam, yarım, tam, tam, tam, yarım düzeni; alttaki sayılar yarım ses miktarı.

Bir gamı adım adım kurmak

Önce yedi nota adını sırayla yaz, sonra boşlukları tek tek kontrol et. Bu sıralama, aynı nota adını iki kez kullanıp birini atlamanı önler: fa diyez ile sol bemol piyanoda aynı tuştur, ama sol majörün yedinci derecesine sol bemol yazarsan gamda iki ayrı “sol” olur, “fa” hiç kalmaz.

Sol majör neden fa diyez alır?

Sol–la–si–do–re–mi–fa–sol yaz. İlk beş boşluk formüle uyar; ama mi–fa yarım sestir, oysa altıncı boşlukta tam ses gerekir. Fa’yı fa diyez yaptığında mi–fa diyez tam ses olur ve aynı değişiklik son boşluğu da düzeltir: fa diyez–sol yarım ses. Sonuç: sol–la–si–do–re–mi–fa diyez–sol.

Fa majör neden si bemol alır?

Fa–sol–la–si–do–re–mi–fa yaz. Üçüncü boşluk la–si tam sestir, oysa burada yarım ses gerekir. Si’yi si bemole indirince la–si bemol yarım, si bemol–do tam ses olur. Sonuç: fa–sol–la–si bemol–do–re–mi–fa. La diyez aynı tuşa götürse de dördüncü derecenin bir tür “si” olması gerektiği için yazımda si bemol kullanılır.

Yanlış yazılmış bir gamı düzeltmek

“La majör” diye la–si–do–re–mi–fa–sol–la verildiğini düşün. La–si tamdır, ama si–do yarım; burada tam gerekir, do diyez yap. Re–mi tamdır; mi–fa yarım olduğu için fa diyez, ardından fa diyez–sol de yarım kalacağı için sol diyez gerekir. Doğrusu: la–si–do diyez–re–mi–fa diyez–sol diyez–la. Yanlışın kaynağı ya formül ya da tuş sayımıdır; formülü kâğıtta doğru yazıp klavyede yanlış sayıyorsan komşu tuş sayımına dön.

Majör gamların notaları

Aşağıdaki tablo piyanodaki on iki başlangıç sesi için yaygın birer yazımı gösterir. Fa diyez majör ile sol bemol majör aynı tuşları kullanır ama farklı yazılır. Tabloyu ezber listesi olarak değil, kendi kurduğun gamı kontrol etmek için kullan: bir satırı kapat, gamı kur, sonra karşılaştır.

Majör gamların yaygın çıkıcı yazımları
Majör gam Üst oktava dönüş dahil notalar
Do Do – Re – Mi – Fa – Sol – La – Si – Do
Re bemol Re bemol – Mi bemol – Fa – Sol bemol – La bemol – Si bemol – Do – Re bemol
Re Re – Mi – Fa diyez – Sol – La – Si – Do diyez – Re
Mi bemol Mi bemol – Fa – Sol – La bemol – Si bemol – Do – Re – Mi bemol
Mi Mi – Fa diyez – Sol diyez – La – Si – Do diyez – Re diyez – Mi
Fa Fa – Sol – La – Si bemol – Do – Re – Mi – Fa
Fa diyez Fa diyez – Sol diyez – La diyez – Si – Do diyez – Re diyez – Mi diyez – Fa diyez
Sol Sol – La – Si – Do – Re – Mi – Fa diyez – Sol
La bemol La bemol – Si bemol – Do – Re bemol – Mi bemol – Fa – Sol – La bemol
La La – Si – Do diyez – Re – Mi – Fa diyez – Sol diyez – La
Si bemol Si bemol – Do – Re – Mi bemol – Fa – Sol – La – Si bemol
Si Si – Do diyez – Re diyez – Mi – Fa diyez – Sol diyez – La diyez – Si

Gam derecesi ile nota adı aynı şey değildir

Birinci derece, gamın başlangıç sesi olan toniktir: do majörde do, sol majörde sol. Bir çalışmayı 1–2–3–2–1 diye yazdığında sabit nota adlarını değil, toniğe göre ilişkileri belirtmiş olursun; aynı örüntü her majör gamda farklı notalarla çalınır.

1–2–3–2–1 dereceleri do, sol ve fa majörde farklı nota adlarıyla çalınır.
1–2–3–2–1 dereceleri do, sol ve fa majörde farklı nota adlarıyla çalınır.
Aynı derece örüntüsünü üç majör gama taşı
Gam 1–2–3–2–1 Son ses
Do majör Do–re–mi–re–do Do
Sol majör Sol–la–si–la–sol Sol
Fa majör Fa–sol–la–sol–fa Fa

Derece numaralarını parmak numaralarıyla karıştırma: üçüncü dereceye mutlaka üçüncü parmakla basılmaz. Gam dereceleri akorları da verir: do majörün 1–3–5. dereceleri do–mi–sol (majör üçlü), 2–4–6. dereceleri re–fa–la (minör üçlü) oluşturur. Yani gamın adı majör diye içindeki bütün akorlar majör olmaz; ayrıntılar piyano akorları rehberinde.

Gamı inerken notalar değişmez

Doğru kurduğun çıkıcı diziyi ters sırayla oku: sol majörün inişi sol–fa diyez–mi–re–do–si–la–sol’dür. Fa diyez aşağı inerken ortadan kalkmaz. Çıkıcı formülü üstteki notadan başlayıp aynı sırayla aşağı uygulamak ise seni farklı bir diziye götürür; yön bilgisi hesabın parçasıdır.

İki kısa uygulama

Notaların yerini görmek için sanal piyanoyu, aralıkları kulakla karşılaştırmak için aralık tanıma testini kullanabilirsin. Komşu tuşları bulmakta zorlanıyorsan önce diyez ve bemol rehberine dön.

Sık sorulan sorular

Re majörün üçüncü derecesi nedir?

Fa diyez. Do majörde üçüncü derece mi diye her gamın üçüncüsü mi olmaz; re’yi bir, mi’yi iki, fa diyezi üç olarak say.

Yedi farklı nota ile sekiz çalınan nota çelişir mi?

Hayır. Bir oktavlık gösterimde başlangıç notası üstte tekrar edilir; oktava dönmeden önce yedi farklı nota vardır.

Donanım bir parçanın majör olduğunu kanıtlar mı?

Hayır. Do majör ile la minör aynı, değiştiricisiz donanımı paylaşır. Hangisinin geçerli olduğunu müziğin nerede durduğu belirler; ilişki beşliler çemberi rehberinde ayrıntılı anlatılır.

Kaynaklar

Majör gam tanımı ve derece terimleri Open Music Theory’nin majör gam bölümü üzerinden kontrol edildi; ayrıca Toby Rush’ın majör gam açıklaması incelenebilir. Bu sayfanın tablosu, şemaları ve örnekleri KulakApp için hazırlandı.

Bu içerik işine yaradı mı?

İlk değerlendiren sen ol

Puanın hakkında

Puanın yalnız bu sayfaya aittir; mobil uygulamayı değerlendirmez. Gönderdiğinde tarayıcında rastgele bir anahtar saklanır; puanını değiştirmene veya kaldırmana yarar. Tarayıcı verilerini temizlemek anahtarı kaybettirir. Puanlar bir yıl geçerlidir. Ad veya e-posta istenmez. Ağ tabanlı sınırlar tekrarlı gönderimleri azaltır; kişilerin tekilliğini doğrulamaz.

Gizlilik ayrıntıları
Yayıncı: Melih Zengin · Yayın yaklaşımımız · Hata bildir