İçeriğe geç

Transpoze nasıl yapılır? Melodi ve akorları başka tona taşıma

Transpoze, bir müziğin bütün seslerini aynı aralık kadar taşırken ritmi ve sesler arasındaki ilişkileri korumaktır. Do–re–mi–sol ezgisi büyük ikili yukarı taşındığında re–mi–fa diyez–la olur; do–la minör–fa–sol akor dizisi re–si minör–sol–la haline gelir. Her notada iki şeyi birlikte kontrol et: nota adının kaç basamak ilerlediğini ve kaç yarım ses yükseldiğini.

Önce yönü, aralığı ve hedefi belirle

“Bunu re’ye taşı” eksik bir yönergedir: do majörden re majöre büyük ikili yukarı da gidilebilir, küçük yedili aşağı da. Ton adı aynı çıkar ama ses bölgesi çok farklıdır. Başlamadan önce kararı tam cümleyle yaz, örneğin “do majörden re majöre, büyük ikili yukarı”, ve bütün parça boyunca aynı kararı uygula.

Aralığı iki adımda kur. Önce nota adını gereken basamak kadar ilerlet: büyük ikili yukarıda do re’ye, mi fa’ya gider. Sonra doğru uzaklığı sağlayan değiştiriciyi seç: mi–fa yalnız bir yarım ses olduğu için büyük ikili için fa diyez gerekir. Bu yöntem başlangıçta şekli körlemesine kaydırmaktan yavaştır ama sonucu açıklayabilmeni ve hatayı bulabilmeni sağlar.

Do re mi sol, re mi fa diyez la olur; her ses iki yarım ses yükselir.
Do re mi sol, re mi fa diyez la olur; her ses iki yarım ses yükselir.
Büyük ikili yukarı: her satırda nota adı bir basamak, ses iki yarım ses ilerler
Özgün Hedef Özgün Hedef
Do Re Sol La
Re Mi La Si
Mi Fa diyez Si Do diyez
Fa Sol Si bemol Do

Bir ezgiyi nota nota taşımak

Do4–Re4–Mi4–Sol4–Mi4–Re4–Do4 dizisini büyük ikili yukarı taşı: Re4–Mi4–Fa diyez4–La4–Fa diyez4–Mi4–Re4. Süreler ve suslar aynen kalır; ilk do iki vuruşsa ilk re de iki vuruş sürer. Sonra ezginin şeklini kontrol et: çıkan adım yine çıkmalı, mi–sol sıçraması fa diyez–la arasında aynı büyüklükte kalmalı.

İkinci bir yol derece numaralarıdır. Örnek do majörde 1–2–3–5–3–2–1’dir; re majörde aynı dereceler re–mi–fa diyez–la–fa diyez–mi–re verir. Yazılı parçada önce hedef tonun donanımını kullan: re majörde fa diyez ve do diyez vardır. Hedef donanımı bulmak için beşliler çemberi ya da majör gamlar rehberi yardımcı olur.

Akor simgelerini taşımak: kök değişir, nitelik kalır

Bir akor simgesinde kök, nitelik ve ek sesler birlikte yazılır. Am7’de A kök, m minör nitelik, 7 küçük yedilidir; büyük ikili yukarıda Bm7 olur. Yeni kök si diye akoru si majöre çevirmek armoniyi değiştirir. Aynı şekilde G7, A7 olur; Amaj7 olmaz, çünkü o simge farklı bir yedili içerir.

Her akor adına diyez eklemek de transpoze değildir: do–la minör–fa–sol dizisini do diyez–la diyez minör–fa diyez–sol diyez yapmak kökleri yalnız yarım ses taşır. Eğik çizgili akorlarda iki tarafı da taşı: C/E (basta mi olan do majör) büyük ikili yukarıda D/F# olur. Yalnız sol tarafı taşırsan D/E gibi bambaşka bir bas ilişkisi kalır.

C/E, D/F# olur: kök ve açıkça belirtilen bas büyük ikili yükselir; majör nitelik korunur.
C/E, D/F# olur: kök ve açıkça belirtilen bas büyük ikili yükselir; majör nitelik korunur.

Geçici değiştiriciler ve yazım

Do majörde do–re–fa diyez–sol cümlesindeki fa diyez, yükseltilmiş dördüncü derecedir. Büyük ikili yukarıda re–mi–sol diyez–la yazılır ve sol diyez yeni tonda da aynı görevi üstlenir. Onu sol natürele çevirmek hedef dizide “uyan” bir nota yazmak olur ama özgün kromatik ilişkiyi siler.

Korunan şey işaretin şekli değil, sesler arasındaki uzaklıktır. Si bemol büyük ikili yukarı taşınınca do natürel olur; bemol işareti kaybolur ama ses doğru miktarda yükselmiştir. Enharmonik yazımda da aynı ölçüt geçerlidir: mi’yi büyük ikili yukarı taşıyınca fa diyez yazılır; sol bemol aynı tuşa götürse de mi’den itibaren eksik üçlü olarak okunur.

Aktarımlı çalgılar ve dijital transpose düğmesi

Bazı çalgılar yazılı notadan farklı bir ses verir. Standart si bemol trompette yazılı do, büyük ikili aşağıdaki si bemol olarak duyulur; konser sesi do isteniyorsa icracı re okur. Yazılı notadan duyulan sese geçerken aşağı, konser sesinden yazılı partiye geçerken yukarı taşırsın. Aynı ailedeki her çalgıya tek kural uygulama; parti hazırlamadan önce çalgının tam türünü doğrula.

Dijital klavyedeki transpose ayarı ise notayı yeniden yazmaz, yalnız duyulan sesi kaydırır: ayar iki yarım ses yukarıdaysa yazılı do’yu çaldığında re duyulur. Birlikte çalmadan önce ayarın nötr olduğundan emin ol; yazılı transpozeyi öğrenirken de ayarı kapalı tut.

Çözümlü görevler

Cevabı açmadan önce aralığı, yönü ve başlangıç tonunu yaz; sonucu bir kez nota adları, bir kez yarım ses sayısı üzerinden kontrol et.

Minör akoru taşı

La minörü büyük ikili yukarı taşı ve sonucu notalarıyla doğrula.

Açıklamalı cevabı göster

Si minör: la–do–mi, si–re–fa diyez olur ve kök üzerindeki küçük üçlü korunur. Si–re diyez–fa diyez si majördür ve üçlüyü değiştirir.

İki farklı üçlü

Do’yu küçük üçlü ve büyük üçlü yukarı taşı.

Açıklamalı cevabı göster

Küçük üçlüde mi bemol, büyük üçlüde mi natürel. İkisi de “mi” adını taşır; fark üç ve dört yarım ses uzaklığındadır. Yalnız “üçlü” demek, hangi sesin gerektiğini belirlemeye yetmez.

Transpoze mi, uyarlama mı?

Do majörden re minöre geçmek neden tek başına transpoze değildir?

Açıklamalı cevabı göster

Tekdüze aktarım re majör üretir ve majör aralıkları korur. Re minör seçildiğinde üçüncü derece dahil bazı ilişkiler değişir; bu, ek kararlar içeren bir tonal uyarlamadır ve öyle adlandırılmalıdır.

Son kontrol

Yazılı kontrolün ardından kısa bir bölümü sanal piyanoda çalıp dinle. Kulak tutarsız bir sesi fark ettirebilir, ama tanıdık gelmesi yazılı doğrulamanın yerine geçmez. Bilinen akorları zaman içinde bağlamayı çalışmak istersen piyano akor dizileri rehberine geç.

Doğrulama kaynakları

Aralıkların korunması Open Music Theory: Transposition; kök, nitelik ve yazılı–duyulan ses ayrımı LearnMusicTheory: Transposition açıklamalarıyla kontrol edildi. Buradaki nota dizileri ve diyagramlar KulakApp için bağımsız üretildi.

Bu içerik işine yaradı mı?

İlk değerlendiren sen ol

Puanın hakkında

Puanın yalnız bu sayfaya aittir; mobil uygulamayı değerlendirmez. Gönderdiğinde tarayıcında rastgele bir anahtar saklanır; puanını değiştirmene veya kaldırmana yarar. Tarayıcı verilerini temizlemek anahtarı kaybettirir. Puanlar bir yıl geçerlidir. Ad veya e-posta istenmez. Ağ tabanlı sınırlar tekrarlı gönderimleri azaltır; kişilerin tekilliğini doğrulamaz.

Gizlilik ayrıntıları
Yayıncı: Melih Zengin · Yayın yaklaşımımız · Hata bildir