Müzikte Sus İşaretleri ve Süreleri Nasıl Sayılır?
Kısa cevap: Sus işareti, belirli bir süre boyunca ses çıkarmamayı gösteren nota işaretidir. Her sus, aynı adı taşıyan notanın süresi kadar sürer: 4/4 ölçüde birlik sus 4 vuruş, ikilik sus 2 vuruş, dörtlük sus 1 vuruş, sekizlik sus yarım vuruş, onaltılık sus çeyrek vuruştur. Sus sırasında sayım durmaz; vuruşu içinden saymaya devam edersin.
Bu sayfada
Sus işareti nedir?
Müzik yalnızca seslerden değil, sesler arasındaki boşluklardan da oluşur. Bu boşluklar notada sus işaretleriyle yazılır. Sus, “bu süre boyunca çalma veya söyleme” demektir. Ama sessizlik müziğin dışında değildir: sus sırasında ölçü devam eder, vuruş akmaya devam eder ve bir sonraki sesin tam zamanında gelmesi gerekir.
Her nota değerinin bir sus karşılığı vardır. Dörtlük notanın karşılığı dörtlük sus, sekizlik notanınki sekizlik sustur. Nota değerlerini henüz rahat okuyamıyorsan önce dörtlük, sekizlik ve onaltılık notalar rehberine göz atmak işini kolaylaştırır.
Sus işaretleri ve süreleri tablosu

| Sus | Görünüşü | 4/4 ölçüde süre | Bir birlik sus içinde kaç tane? |
|---|---|---|---|
| Birlik sus | Çizgiden aşağı sarkan kalın dikdörtgen | 4 vuruş (tüm ölçü) | 1 |
| İkilik sus | Orta çizginin üstüne oturan kalın dikdörtgen | 2 vuruş | 2 |
| Dörtlük sus | Zikzak biçimli dikey işaret | 1 vuruş | 4 |
| Sekizlik sus | Tek kancalı işaret, “7”ye benzer | ½ vuruş | 8 |
| Onaltılık sus | İki kancalı işaret | ¼ vuruş | 16 |
Kanca sayısı arttıkça sus kısalır. Bu kural notalardaki kancalar için de geçerlidir: sekizlik notanın bir, onaltılık notanın iki kancası vardır.
Birlik sus ile ikilik sus nasıl ayırt edilir?
Yeni başlayanların en çok karıştırdığı ikili budur, çünkü ikisi de küçük siyah bir dikdörtgendir. Farkı konumları belirler:
- Birlik sus porte üzerinde yukarıdan ikinci çizgiye asılı durur, yani çizgiden aşağı sarkar.
- İkilik sus orta çizginin üstüne oturur.

Akılda tutmanın kolay bir yolu: ikilik sus bir şapka gibi başın üstüne oturur; birlik sus ise yere açılmış bir delik gibi aşağı sarkar. Birlik sus daha “ağır” olduğu için aşağı sarktığını da düşünebilirsin.
Önemli bir istisna: Bir ölçünün tamamı sessizse, ölçü 3/4 ya da 2/4 olsa bile genellikle birlik sus kullanılır. Bu durumda birlik sus “4 vuruş” değil, “tüm ölçü boyunca sus” anlamına gelir ve ölçünün ortasına yazılır.
Susları doğru saymak
Sus çalışmasının özü, sessizlikte de vuruşu korumaktır. Şu yöntem çoğu öğrencide işe yarar:
- Vuruşu sesli say. Ölçüdeki her vuruşu “1, 2, 3, 4” diye sesli say. Notalarda el çırp, suslarda çırpmadan saymaya devam et.
- Susu fısılda. Sus gelen vuruşu fısıldayarak say. Böylece o vuruşun “var” olduğunu hissedersin.
- Yarım vuruşları böl. Sekizlik sus varsa sayımı “1-ve-2-ve” diye ikiye böl. Sekizlik sus “ve”lerden birine denk gelir.
- Metronom ekle. Rahat ettiğinde online metronomu 60–70 BPM’e ayarla ve aynı çalışmayı tıklamayla birlikte yap.
Örnek: 4/4 ölçüde “dörtlük nota – dörtlük sus – dörtlük nota – dörtlük sus” yazıyorsa şöyle sayarsın: çırp (1) – 2’yi fısılda – çırp (3) – 4’ü fısılda. Bu kalıp ilk duyuşta basit gelir ama hızlandıkça ikinci ve dördüncü vuruşlara erken girme eğilimi ortaya çıkar. Sessiz vuruşu sabırla beklemek, ritim duygusunun önemli bir parçasıdır.
Noktalı sus ve özel durumlar
Notalarda olduğu gibi suslar da noktalı yazılabilir. Nokta, susa kendi değerinin yarısını ekler. Noktalı dörtlük sus 1 + ½ = 1½ vuruş, noktalı ikilik sus 2 + 1 = 3 vuruş sürer. Bu konuyu ayrıntılı olarak noktalı nota nasıl sayılır rehberinde bulabilirsin; kural suslar için aynıdır.
Başka bir özel durum da çok ölçülü sustur. Orkestra partilerinde bir çalgı uzun süre susacaksa, porte üzerine kalın yatay bir çubuk çizilir ve üstüne sayı yazılır. Örneğin “8” yazıyorsa sekiz ölçü boyunca susarsın. Bu sırada ölçüleri saymayı bırakmaman gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Susu “mola” sanmak: Sus, nefes almak ya da eli kaldırmak için bir fırsat olabilir ama süresi kesindir. Susu kısaltmak bir sonraki notayı erken getirir.
- Birlik ve ikilik susu karıştırmak: Konuma bak: sarkıyorsa birlik, oturuyorsa ikilik.
- Sekizlik susu yok saymak: Hızlı pasajlarda yarım vuruşluk suslar kolayca atlanır. Sayımı “ve”lerle böl.
- Son notayı susun içine uzatmak: Nota bittiğinde ses de bitmelidir. Özellikle piyanoda ve melodikada, sus başladığında tuştan elini kaldır.
5 dakikalık sus çalışması
- 1. dakika: 4/4 ölçüde dört vuruşu say, sadece 1. vuruşta el çırp. Diğer üç vuruş “sus”.
- 2. dakika: Sadece 2. ve 4. vuruşlarda çırp. 1 ve 3 sus olur.
- 3. dakika: Sayımı “1-ve-2-ve-3-ve-4-ve” yap; yalnızca sayılarda çırp, “ve”ler sekizlik sus olsun.
- 4. dakika: Tersini dene: yalnızca “ve”lerde çırp, sayılar sus olsun. Bu, senkop duygusuna giriş niteliğindedir.
- 5. dakika: Ritim çalışma kâğıdından bir satır seç ve susları fısıldayarak oku.
Ritim duyumunu ölçmek için ritim testini çözebilir, okuduğun kalıpları sanal davulda çalabilirsin.
Sık sorulan sorular
Müzikte sus işareti ne demek?
Belirli bir süre boyunca ses çıkarmamayı gösteren işarettir. Her sus, aynı adı taşıyan nota kadar sürer.
Dörtlük sus kaç vuruştur?
Dörtlük notanın 1 vuruş sayıldığı ölçülerde (2/4, 3/4, 4/4) dörtlük sus 1 vuruştur.
Birlik sus her zaman 4 vuruş mu?
4/4 ölçüde 4 vuruştur. Ancak hangi ölçüde olursa olsun tamamen sessiz bir ölçü için de birlik sus kullanılır; o zaman “tüm ölçü” anlamına gelir.
Sekizlik sus nasıl sayılır?
Vuruşu “1-ve” diye ikiye böl. Sekizlik sus bu iki yarıdan birini kaplar, yani yarım vuruş sürer.
Sus sırasında saymayı bırakabilir miyim?
Hayır. Sus sırasında sayım devam eder; aksi hâlde bir sonraki notaya erken ya da geç girersin.